Kalkulator fotowoltaiki: ile mocy potrzebujesz i kiedy się zwróci

Skąd wziął się ten kalkulator

Kalkulator fotowoltaiki był jedną z najczęściej odwiedzanych podstron serwisu Promika Solar w latach 2020–2021. Pierwotna wersja zadawała dwa pytania – „Ile płacisz miesięcznie za prąd?” oraz „Gdzie chcesz umieścić panele?” – i na tej podstawie pokazywała dwa warianty zestawu: ekonomiczny i najpopularniejszy. Liczyła przy cenie prądu 0,63 zł za kilowatogodzinę, z modułami o mocy 330 i 375 Wp, i od wyniku odejmowała 3000 zł dotacji z ówczesnej edycji programu Mój Prąd.

Prawie wszystko z tamtych założeń zdążyło się zdezaktualizować. Prąd kosztuje wyraźnie więcej, standardowy moduł ma dziś ponad 430 Wp, system opustów zastąpił net-billing, a kwoty i warunki dotacji zmieniały się z edycji na edycję. Dlatego odtworzyliśmy kalkulator w innej formule: zachowaliśmy dwa proste pytania na wejściu, ale wszystkie parametry pokazaliśmy wprost i oddaliśmy je w twoje ręce. Nie ma tu formularza kontaktowego ani „szczegółowej wyceny po podaniu telefonu”. Jest model, który możesz sprawdzić, podważyć i dopasować do własnych faktur.

Jak kalkulator dochodzi do wyniku

Model składa się z pięciu działań, które da się powtórzyć na kartce.

1. Od rachunku do zużycia

Miesięczny rachunek mnożymy przez dwanaście i dzielimy przez cenę jednej kilowatogodziny. Rachunek 300 zł przy cenie 1,10 zł/kWh oznacza około 3270 kWh rocznie – to typowe zużycie czteroosobowej rodziny w domu bez elektrycznego ogrzewania. Jeśli nie masz pewności, czym różni się moc od energii i dlaczego instalację opisuje się w kilowatopikach, zacznij od poradnika kWp a kWh w fotowoltaice.

2. Od zużycia do mocy

Roczne zużycie dzielimy przez uzysk, czyli liczbę kilowatogodzin, które w ciągu roku wyprodukuje 1 kWp zainstalowanych modułów. W polskich warunkach to zazwyczaj 950–1050 kWh. Kalkulator zaokrągla wynik w górę do pełnych modułów, bo nie da się zamontować połowy panelu, i nie schodzi poniżej czterech sztuk – mniejsze instalacje praktycznie nie występują.

3. Od mocy do produkcji

Moc mnożymy z powrotem przez uzysk skorygowany o miejsce montażu. Dla dachu płaskiego przyjmujemy współczynnik 0,95, dla konstrukcji gruntowej 1,03. To uśrednienia; rzeczywisty wynik zależy od azymutu, kąta i zacienienia. Więcej o różnicach znajdziesz w tekstach o fotowoltaice na płaskim dachu i o instalacjach gruntowych.

4. Od produkcji do korzyści

Tu model dzieli produkcję na dwie części. Energia zużyta od razu w domu (autokonsumpcja) jest warta tyle, ile kosztowałby jej zakup z sieci. Energia oddana do sieci jest warta tyle, ile wynosi rynkowa cena w chwili oddania – zazwyczaj wyraźnie mniej. Suma obu części to roczna korzyść. Kalkulator ogranicza ją do wysokości rocznego rachunku, żeby nie pokazywać „zarobku”, którego w rozliczeniu prosumenckim w praktyce nie da się w całości wypłacić.

5. Od korzyści do okresu zwrotu

Koszt instalacji dzielimy przez roczną korzyść. To tak zwany prosty okres zwrotu: nie uwzględnia inflacji, zmian cen energii, spadku sprawności modułów ani kosztu pieniądza. Pełną metodę, ze scenariuszami i przykładem rozpisanym rok po roku, opisujemy w poradniku opłacalność fotowoltaiki.

Co zrobić z wynikiem

Sama liczba kilowatopików to dopiero początek. Wynik kalkulatora przydaje się w trzech sytuacjach.

Przy porównywaniu ofert. Jeśli model pokazuje 4 kWp, a dostajesz propozycję 8 kWp „na zapas”, masz prawo zapytać, z czego wynika różnica. Przewymiarowanie było racjonalne w systemie opustów; w net-billingu rzadko się broni. Z kolei oferta znacznie tańsza od wyniku kalkulatora wymaga sprawdzenia, co dokładnie obejmuje – zestawienie typowych składników ceny znajdziesz w tekstach fotowoltaika – cena kompletnej instalacji oraz panele fotowoltaiczne – cena modułów.

Przy planowaniu budżetu. Orientacyjny koszt pozwala ocenić, czy inwestycję udźwigną oszczędności, czy potrzebne będzie finansowanie zewnętrzne. Przegląd możliwości – od kredytu po programy dotacyjne i odliczenie w PIT – zebraliśmy na stronie finansowanie fotowoltaiki i pomp ciepła. Historię i zasady najbardziej znanej dotacji opisuje osobny poradnik o programie Mój Prąd, a odliczenie od dochodu – tekst o uldze termomodernizacyjnej.

Przy rozmowie o technice. Znając moc, łatwiej zrozumieć resztę: ile miejsca zajmą moduły, jaki falownik będzie potrzebny i jak przebiega montaż. Polecamy zacząć od przeglądu instalacje fotowoltaiczne – z czego się składają, a potem przejść do poradnika o montażu paneli fotowoltaicznych.

Ile miejsca zajmie wyliczona instalacja

Współczesny moduł o mocy około 450 Wp ma w przybliżeniu 1,1 m szerokości i 1,8–1,9 m długości, czyli zajmuje niespełna 2 m². Osiem modułów to około 16 m² czystej powierzchni, do której trzeba doliczyć odstępy od krawędzi dachu, kominów i okien połaciowych. Na dachu płaskim i na gruncie potrzeba wyraźnie więcej miejsca, bo rzędy muszą być rozsunięte, żeby zimą nie zacieniały się nawzajem. Zasada kciuka: na dachu skośnym licz 5–6 m² na każdy kilowatopik, na płaskim 8–10 m², na gruncie 10–15 m².

Jeśli powierzchni brakuje, są dwa wyjścia: moduły o wyższej sprawności albo pogodzenie się z mniejszą instalacją i wyższą autokonsumpcją. Druga droga bywa w net-billingu zaskakująco rozsądna – mniejsza instalacja oddaje do sieci mniej energii po niskiej cenie, więc każda zainwestowana złotówka pracuje efektywniej.

Kalkulator a oficjalne źródła

Jeżeli chcesz zweryfikować uzysk dla konkretnej lokalizacji, kąta i azymutu, najlepszym bezpłatnym narzędziem jest kalkulator PVGIS prowadzony przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej – opiera się na wieloletnich danych satelitarnych o nasłonecznieniu. Zasady rozliczeń prosumentów i definicje ustawowe opisuje Urząd Regulacji Energetyki, a tło technologiczne dobrze streszcza hasło fotowoltaika w Wikipedii. Nasz kalkulator ma inne zadanie: w kilkanaście sekund pokazać rząd wielkości i to, które założenie waży najwięcej.